توانبخشی شناختی چیست ؟

توانبخشی شناختی چیست ؟

توانبخشی شناختی چیست ؟

این مطلب در حال تکمیل هست ، در حال حاظر هر هفته به آن مطلب جدید اضافه می شود

رفتن به صفحه بخش درمانی توانبخشی شناختی مرکز توانبخشی وصال


توانبخشی شناختی چیست ؟

بخشی از علوم شناختی که به مداخله و تقویت توانایی های شناختی می پردازد به اصطلاح توانبخشی شناختی نامیده می شود . در واقع، توانبخشی شناختی از مجموعه برنامه های هدفمندی تشکیل شده که با هدف ترمیم یا ارتقای کارکردهای شناختی مورد استفاده قرار می گیرد. ترمیم در اختلالات شناختی، برای افرادی که مبتلا به یک اختلال شناختی یا رفتاری هستند و ارتقا ، برای تقویت کارکردهای شناختی در افراد که نیازهای تحصیلی یا حرفه ای خاص دارند، مطرح است. در سال های اخیر علوم شناختی وارد عرصه درمان نیز شده است.

توانبخشی شناختی رشته ای است که یک بال آن در توانبخشی است و بال دیگر آن در علوم شناختی. امروزه ما می توانیم از مدلسازی شناختی برای توانبخشی شناختی استفاده کنیم. یعنی کارکرد شناختی معیوب را به مدلی محاسباتی تبدیل کنیم و براساس آن مداخله توانبخشی شناختی را به کار گیریم.

همان گونه که می توان یک عضله را تقویت کرد، به مراتب راحت تر از آن می توان مغز را تقویت کرد. اگر فردی در عملکردی مهارت پیدا کند، ساختار مغزی درگیر در آن عملکرد تقویت می شود. پایه توانبخشی شناختی نیز بر این اصل استوار است. مغز یک ارگان انعطاف پذیر و تغییرپذیر است و می توان با توانبخشی شناختی مغز را ترمیم و تقویت کرد.

برای مثال کودکی را درنظر بگیرید که علائم نقص توجه و بیش فعالی و نشانه های رفتاری مانند افت تحصیلی، نافرمانی و پرخاشگری دارد با ارزیابی شناختی می توان متوجه شد که او در کدام بخش کارکرد شناختی دچار نقص است. برای مثال نقص در کنترل مهارت دارد یا حافظه فعال. در واقع نقص در رفتار برخاسته از نقص در کارکردهای شناختی است.


توانبخشی شناختی برای چه افرادی مفید است ؟

از آنجایی که ما در توانبخشی شناختی تلاش بر بهبود عملکرد های شناختی یک فرد می کنیم لذا در حیطه های زیادی این روش مفید می باشد از ارتقا عملکرد فرد از یک سطح پایه تا بهبود اختلالت مختلف وابسته مانند بیش فعالی ADHD/ADD و اختلال یادگیری LD  و اوتیسم Autism  و حتی ایجاد توانایی مدیریت مشکلات جسمی مانند فلج مغزی یا CP و مشکلاتی مانند MS و امثالهم  

اجزای شناخت در توانبخشی شناختی  

بعضی از اجزای شناخت که در توانبخشی شناختی مورد توجه قرار می گیرند و ارزیابی و درمان می شوند عبارتند از 

- درک ( Perception )

- توجه ( Attention )

- حافظه ( Memory )

- زبان ( Language )

- تفکر (Thinking )



ما در توانبخشی شناختی چه می کنیم ؟

در توانبخشی شناختی ابتدا باید طبق موارد بالا حیطه اختلال مشخص شود . که این فرآیند با انجام مصاحبه بالینی و تست ها و آزمون های مختلف انجام می پذیرد که واقعا یکی از حساس ترین نکات در توانبخشی شناختی می باشد .مثلا مشخص می شود که آیا این کودک یا بزرگسال بیش فعال ADHD / ADD در حیطه حافظه دچار بیشترین اختلال شده ، در حیطه توجه ، در حیطه تفکر  بعد از مشخص شدن حیطه حال به جزئیات بیشتر پرداخته می شود که مثلا فردی که در حیطه توجه دچار آسیب شده در چه نوع توجی دچار اختلال شده ، توجه انتخابی ، توجه ممتد و یا سایر موارد توجه که بعد از مشخص شدن این موارد حال مداخله با توجه به سطح و نوع مشکل شروع می شود. 


توضیح برخی از عبارات در توانبخشی شناختی


CRT  مخفف عبارت  Cognitive Rehabilitation Training  می باشد عبارت کلی و معادل عبارت توانبخشی شناختی می باشد

CCT  مخفف عبارت  Cognitive Computer based Training  می باشد عبارتی است که جهت تمرینات شناختی که بر پایه نرم افزار ها و سیستم های کامپیوتری هستند اطلاق می شود، بعضی از این نرم افزار ها دارای هوش مصنوعی یا همان Artificial Intelligence جهت بررسی و پیشرفت فرآیند توانبخشی می باشند که عموما نرم افزارهای بسیار گران و ارزشمندی هستند و بعضی از آنها نیز نیاز مند انتخاب توسط یک درمانگر مسلط به علوم شناختی در برهه ای از زمان جهت تغییر و مشخص نمودن نقشه راه می باشند 


برخی از سایت های معتبری که نرم افزار های توانبخشی شناختی را جهت فروش ارائه می دهند

سایت BrainTrain آمریکا با آدرس سایت www.braintrain.com

سایت BrainTrain ایران با آدرس سایت www.braintrain.ir

سایت CogniPlus آلمان با آدرس سایتwww.schuhfried.com


بازگشت