به طور خلاصه اعتیاد نوعی اختلال در سیستم پاداش مغزی ( Brain Reward System ) است که فرد برای فعال نگه داشتن این سیستم معتاد می شود . 

اعتیاد می تواند از وابستگی به مواد مخدر و دارو باشد تا عادت های اشتباه ذهنی و روانی که همگی به نوعی به سیستم پاداش مغزی بر می گردند.

در بررسی های نقشه مغزی نیز ما یک تفسیر در چگونگی عملکرد سیستم مغزی داریم که با اختصار Reward نمایش داده می شود. (  نقشه مغزی چیست؟ )


دانش نوین شناختی چه کمکی در درمان اعتیاد می تواند انجام دهد ؟

همانطور که در سایر اختلالات اعصاب و روان نیز مطرح است ما دو نوع رویکرد کلی در درمان اختلالات روان داریم . 

1- درمان های قدیمی و رفرنس شده که شامل استفاده از داروهای جایگزین، گروه درمانی، کمپ های ترک اعتیاد و موارد درمانی مشابه است که تاکید بر کاهش وابستگی فرد با جایگزینی مواد کم ضرر تر و تقویت اراده فرد به طور خود آگاه و با استفاده از تصمیم گیری های خود دارد.

2- درمان های علوم شناختی ، که در این روش ها تاکید بر اصلاح چرخه پاداش مغزی با استفاده از ابزارهای توانبخشی عصبی مانند نوروفیدبک و لورتا نوروفیدبک و یا استفاده از دستگاه هایی مانند تحریک الکتریکی جداره جمجمه ( tDCS ) دارند.

در این گونه از درمان ها تلاش بر اصلاح عملکرد مغز در سطح سیناپس ها و مسیر های عصبی است تا فرد بتواند راحت تر و با مشکلات کمتری اعتیاد خود را کنار بگذارد و از طرفی میزان تمایل فرد به برگشت به سوی اعتیاد کم شود.


نقشه مغزی تا حدی اختلال در عملکرد پاداش مغزی ( Reward ) را نشان می دهد. این اختلال میتواند به وابستگی و یا اعتیاد در فرد منجر شود. منظور از اعتیاد در اینجا هرگونه وابستگی به دارو یا مخدر و یا عادت به تکرار الگوهای اشتباه رفتاری و روانی مانند پرخوری می باشد.


نوروفیدبک چگونه به درمان اعتیاد کمک می کند؟

یکی از مزایای استفاده از نوروفیدبک ایجاد اثر مشابه با داروی انتخابی فرد معتاد در مقیاس کمتر و بدون هر گونه عوارض جانبی در وی است. به طور کلی مغز فرد معتاد یا تحریک پذیری زیادی دارد یا کم و یا بین این دو حالت در نوسان می باشد و نوروفیدبک تلاش می کند تا چرخه پاداش مغز ( Reward System ) را که ماده مخدر تاکنون فعال می کرده را فعال نماید و باعث ایجاد بی میلی به ماده مخدر شود.

در واقع نوروفیدبک چرخه لذت مغزی را فعال می کند تا از این طریق میل به مصرف ماده مخدر یا انجام الگوی اشتباه روانی را کم کند.

در حالت تحریک پذیری، در فرد علائمی چون اضطراب، تکانشگری و به طور کلی ناراحتی دیده می شود. در این مواقع فرد معتاد به دارو یا انجام الگوهایی روی می آورد که او را آرام کنند، نوروفیدبک نیز با تاثیر بر سیستم پاداش مغزی (Brain Reward System) می تواند فرد را آرام کند. زمانی که مغز پاداش را دریافت می کند به جستجوی خود برای دریافت پاداش (در اینجا آرام شدن از طریق نوروفیدبک) ادامه می دهد و در نتیجه فرد احساس آرامش می کند و این همان چیزی است که در گذشته از طریق استعمال مواد یا انجام الگوی اشتباه روانی به دست می آورده است. 

در حالتی که فرد تحریک پذیری کمی دارد، با علائمی چون افسردگی، سطح انرژی پایین و احساس ناامیدی در کشمکش است. بنابراین به داروهایی که احساس سر زندگی در او ایجاد کنند اعتیاد پیدا می کند. نوروفیدبک در این گونه موارد با تشویق مغز برای ایجاد امواج مغزی بالاتر منجر به افزایش تمرکز، افزایش خلق وخو، افزایش انگیزه و افزایش سطح انرژی فرد می گردد.

مغز سیستمی خودسازمان دهنده است که به اشاره ای کوچک برای به تعادل رسیدن نیاز دارد. این اشاره به وسیله پروتکل درمانی نوروفیدبک که برای هر مراجع بر اساس علائم او تعیین می شود، ایجاد می شود. تمرینات مداوم نوروفیدبک نه تنها به کاهش علائم اعتیاد کمک می کند بلکه در جلوگیری از بازگشت مجدد اعتیاد نیز موثر می باشد همچنین بر روی عملکرد کلی فرد نیز تاثیر مثبت می گذارد. بیشتر اوقات مراجعینی که از نوروفیدبک برای درمان اعتیاد استفاده می کنند نتایج مثبت آن را در خواب، تنظیم فشار خون و تنظیم ضربان قلب می بینند. همچنین این روش به سیستم غدد درون ریز برای تنظیم هورمورن های مشارکت کننده در ایجاد وضعیت عاطفی متعادل تر کمک می کند.


مطالب مرتبط:

نوروفیدبک چیست؟ (کلیک نمایید)

نقشه مغزی چه چیزی را نشان می دهد؟ (کلیک نمایید)